నీలిట్ ఆధ్వర్యంలో అమరావతిలో దేశ తొలి క్వాంటమ్ మరియు ఏఐ వర్సిటీ
Source:the-new-indian-express ↗
ఇది ఎందుకు ముఖ్యం
జాతీయ సాంకేతిక మిషన్ ప్రాధాన్యతలను (క్వాంటం, AI మరియు సెమీకండక్టర్లు) రాష్ట్ర స్థాయి రాజధాని మౌలిక సదుపాయాల అభివృద్ధితో అనుసంధానించే ఈ పరిణామం, ఆంధ్రప్రదేశ్ ఉన్నత విద్యా రంగం మరియు డీప్-టెక్ పర్యావరణ వ్యవస్థలో ఒక గణనీయమైన పురోగతిని సూచిస్తుంది. ఇది APPSC Group 1 ప్రిలిమ్స్‌లోని S&T మరియు AP రాష్ట్ర భౌగోళిక/ఆర్థిక వ్యవస్థకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు రెండింటికీ అత్యంత ప్రాముఖ్యత కలిగినది.
సారాంశం
ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అమరావతి, భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రత్యేక క్వాంటం మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ విశ్వవిద్యాలయానికి ఆతిథ్యం ఇవ్వడానికి సిద్ధంగా ఉంది. కేంద్ర ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలోని నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (NIELIT) ద్వారా స్థాపించబడుతున్న ఈ ప్రాజెక్టుకు, ఐదేళ్ల కాలానికి 100% గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్ కింద రూ. 730.70 కోట్లు మంజూరయ్యాయి. దీని శాశ్వత ప్రాంగణం కోసం APCRDA 8.5 ఎకరాల స్థలాన్ని ఆమోదించింది మరియు సెప్టెంబర్ 2026లో ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయంలోని తాత్కాలిక సదుపాయంలో తరగతులు ప్రారంభం కానున్నాయి. ఈ క్యాంపస్ ప్రత్యేక క్వాంటం రీసెర్చ్, ఇన్నోవేషన్ అండ్ ఇంక్యుబేషన్ బ్లాక్ (QRIIB) ను కలిగి ఉండటమే కాకుండా, ప్రధాన జాతీయ సాంకేతిక మిషన్ల లక్ష్యాలకు అనుగుణంగా పనిచేస్తుంది.
ముఖ్య అంశాలు
- భారతదేశపు మొట్టమొదటి ప్రత్యేక క్వాంటం మరియు ఆర్టిఫిషియల్ ఇంటెలిజెన్స్ విశ్వవిద్యాలయ క్యాంపస్ ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని అమరావతిలో ఏర్పాటు చేయబడుతుంది.
- MeitY నుండి ఐదేళ్ల కాలంలో 100% గ్రాంట్-ఇన్-ఎయిడ్‌గా లభించే రూ. 730.70 కోట్ల నిధులతో, NIELIT (MeitY పరిధిలోని ఒక డీమ్డ్ యూనివర్సిటీ) ద్వారా ఈ క్యాంపస్ ఏర్పాటు చేయబడుతోంది.
- ముఖ్యమంత్రి ఎన్. చంద్రబాబు నాయుడు అధ్యక్షతన గల APCRDA, శాశ్వత క్యాంపస్ కోసం 8.5 ఎకరాల స్థల కేటాయింపుకు ఆమోదం తెలిపింది.
- గుంటూరులోని ఆచార్య నాగార్జున విశ్వవిద్యాలయం (ANU) లోని తాత్కాలిక ప్రాంగణంలో సెప్టెంబర్ 2026 నుండి తరగతులు ప్రారంభం కావడానికి షెడ్యూల్ చేయబడ్డాయి.
- అందించే స్పెషలైజేషన్లలో క్వాంటం కంప్యూటింగ్ మరియు సెక్యూరిటీ, AI మరియు మెషీన్ లెర్నింగ్, డేటా సైన్స్, VLSI, చిప్ డిజైన్, సెమీకండక్టర్ ఫ్యాబ్రికేషన్ మరియు హై-పెర్ఫార్మెన్స్ కంప్యూటింగ్ (HPC) ఉంటాయి.
- 1.25 లక్షల చదరపు అడుగుల విస్తీర్ణంలో నిర్మించనున్న 'క్వాంటం రీసెర్చ్, ఇన్నోవేషన్ అండ్ ఇంక్యుబేషన్ బ్లాక్ (QRIIB)' దీనిలో ఒక ప్రధాన ముఖ్యాంశం. ఈ క్యాంపస్ 500 పడకల నివాస సామర్థ్యంతో, నెట్-జీరో సౌర విద్యుత్ ఆధారిత సదుపాయంగా ఉంటుంది, ఇది ఐదేళ్ల కాలంలో 8,250 మంది అభ్యర్థులను లక్ష్యంగా చేసుకుంది.
- IIT Tirupati, IIIT Sri City, Andhra University మరియు JNTUలతో సహా కీలక ప్రాంతీయ మరియు జాతీయ సంస్థలతో భాగస్వామ్యాలు ప్రణాళిక చేయబడ్డాయి.
ముఖ్యమైన పదాలు
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధి ప్రాధికార సంస్థ (APCRDA)
ఆంధ్రప్రదేశ్ రాజధాని ప్రాంతం మరియు రాజధాని నగరం అమరావతి పరిధిలో అభివృద్ధి కార్యకలాపాల ప్రణాళిక, సమన్వయం, అమలు మరియు నిధుల సమకూర్పుకు బాధ్యత వహిస్తూ, 2014లో స్థాపించబడిన ఒక చట్టబద్ధమైన పట్టణ ప్రణాళిక మరియు అభివృద్ధి సంస్థ.
UPSC context
పట్టణాభివృద్ధి, మౌలిక సదుపాయాల ప్రణాళిక మరియు ప్రాంతీయ వృద్ధిని పరీక్షించే, AP ఆర్థిక వ్యవస్థ & భౌగోళిక శాస్త్రంపై APPSC గ్రూప్ 1/2 పేపర్.
జాతీయ క్వాంటం మిషన్
క్వాంటం సాంకేతికతలో శాస్త్రీయ మరియు పారిశ్రామిక పరిశోధనా సామర్థ్యాలను పెంపొందించేందుకు ₹6,003.65 కోట్ల వ్యయంతో ఏప్రిల్ 2023లో భారత ప్రభుత్వం ప్రారంభించిన ఒక ప్రతిష్టాత్మక కార్యక్రమం.
UPSC context
ఆవిర్భవిస్తున్న సాంకేతికతలు, జాతీయ మిషన్లు మరియు భద్రతా చట్రాలపై జ్ఞానాన్ని పరీక్షించే APPSC గ్రూప్ 1/2 జనరల్ సైన్స్ & టెక్నాలజీ పేపర్.
ఇండియాAI మిషన్
AI ఆవిష్కరణలు మరియు పరిశోధనల కోసం కంప్యూట్ సామర్థ్యం, డేటాసెట్‌లు మరియు ఒక బలమైన, సార్వభౌమ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించడానికి ₹10,372 కోట్ల బడ్జెట్‌తో 2024లో ఆమోదించబడిన ఒక జాతీయ మిషన్.
UPSC context
APPSC గ్రూప్ 1/2 సైన్స్ & టెక్నాలజీ పేపర్, ఇది జాతీయ విధానాలు, AI కంప్యూటింగ్ మౌలిక సదుపాయాలు మరియు డిజిటల్ ఆర్థిక వ్యవస్థ వృద్ధిని అంచనా వేస్తుంది.
భారత సెమికండక్టర్ మిషన్
దేశంలో ఒక శక్తివంతమైన దేశీయ సెమీకండక్టర్, చిప్ డిజైన్ మరియు డిస్‌ప్లే తయారీ పర్యావరణ వ్యవస్థను నిర్మించడం కోసం 2021లో ప్రారంభించబడిన నోడల్ ఏజెన్సీ మరియు జాతీయ కార్యక్రమం.
UPSC context
APPSC గ్రూప్ 1/2 సైన్స్ & టెక్నాలజీ పేపర్, పారిశ్రామిక విధానాలు, ఎలక్ట్రానిక్ హార్డ్‌వేర్ తయారీ మరియు స్వావలంబనను విశ్లేషిస్తుంది.
నేషనల్ ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఆఫ్ ఎలక్ట్రానిక్స్ అండ్ ఇన్ఫర్మేషన్ టెక్నాలజీ (NIELIT)
MeitY పరిధిలోని ఒక స్వయంప్రతిపత్తి గల శాస్త్రీయ సంస్థ మరియు డీమ్డ్ విశ్వవిద్యాలయం, ఇది డిజిటల్ అక్షరాస్యత, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతికతలలో నియత/అనియత శిక్షణ, పరీక్షలు మరియు ధృవీకరణను అందిస్తుంది.
UPSC context
APPSC గ్రూప్ 1/2 సైన్స్ & టెక్నాలజీ మరియు మానవ వనరుల పేపర్, డిజిటల్ అక్షరాస్యత కార్యక్రమాలు మరియు నైపుణ్యాభివృద్ధి ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లను మూల్యాంకనం చేయడం.
ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY)
IT విధానం, ఎలక్ట్రానిక్స్ తయారీ, డిజిటల్ పబ్లిక్ ఇన్‌ఫ్రాస్ట్రక్చర్ మరియు IndiaAI, సెమీకండక్టర్ మిషన్ల వంటి కేంద్ర పథకాల అమలుకు బాధ్యత వహించే భారత కేంద్ర మంత్రిత్వ శాఖ.
UPSC context
APPSC Group 1/2 సైన్స్ & టెక్నాలజీ పేపర్, ఇది పరిపాలన, డిజిటల్ పరివర్తన, ఈ-గవర్నెన్స్ విధానాలు మరియు జాతీయ అభివృద్ధిని పరీక్షిస్తుంది.
ప్రిలిమ్స్ ఉచ్చు
క్వాంటం మరియు AI విశ్వవిద్యాలయం పూర్తిగా ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర ప్రభుత్వంచే స్థాపించబడింది మరియు నిధులు సమకూర్చబడింది.
ఈ విశ్వవిద్యాలయాన్ని AP ముఖ్యమంత్రి ప్రోత్సహిస్తుండడం మరియు ఇది అమరావతిలో నెలకొని ఉండడం వల్ల, అభ్యర్థులు దీనిని రాష్ట్ర నిధుల సహాయంతో చేపట్టిన చొరవగా భావించవచ్చు; కానీ వాస్తవానికి దీనికి 100% నిధులు MeitY (కేంద్ర ప్రభుత్వం) సమకూరుస్తుంది.
అనుసంధానమైన స్థిర భావనలు
భారతదేశ జాతీయ క్వాంటం మిషన్ (NQM) యొక్క ప్రధాన స్తంభాలు మరియు లక్ష్యాలు ఏమిటి?
- అమలు మరియు సమయపట్టిక: 2023 నుండి 2031 వరకు శాస్త్ర మరియు సాంకేతిక విభాగం (DST) ద్వారా అమలు చేయబడుతుంది.
- క్యూబిట్ లక్ష్యాలు: సూపర్ కండక్టింగ్ మరియు ఫోటోనిక్ సాంకేతికతల వంటి विभिन्न ప్లాట్‌ఫారమ్‌లను ఉపయోగించి 50-1000 భౌతిక క్యూబిట్‌లతో మధ్యస్థ-స్థాయి క్వాంటం కంప్యూటర్లను అభివృద్ధి చేయడం దీని లక్ష్యం.
- థీమాటిక్ హబ్‌లు: క్వాంటం కంప్యూటింగ్, కమ్యూనికేషన్, సెన్సింగ్ & మెట్రాలజీ మరియు మెటీరియల్స్ & డివైసెస్ విభాగాలలో నాలుగు థీమాటిక్ హబ్‌లను (T-Hubs) ఏర్పాటు చేస్తుంది.
భారతదేశ ICT ఫ్రేమ్‌వర్క్‌లో NIELIT యొక్క హోదా మరియు ఆదేశం ఏమిటి?
- పరిపాలనా నియంత్రణ: ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు సమాచార సాంకేతిక మంత్రిత్వ శాఖ (MeitY) పరిధిలో ఒక స్వయంప్రతిపత్తి కలిగిన శాస్త్రీయ సంస్థగా పనిచేస్తుంది.
- విద్యాపరమైన హోదా: ఇటీవల విద్యా మంత్రిత్వ శాఖ ద్వారా విశిష్ట విభాగం కింద 'డీమ్డ్-టు-బి-యూనివర్సిటీ' హోదా మంజూరు చేయబడింది.
- ప్రధాన కర్తవ్యం: సмаచార, ఎలక్ట్రానిక్స్ మరియు కమ్యూనికేషన్స్ టెక్నాలజీలో మానవ వనరుల అభివృద్ధి మరియు సామర్థ్య పెంపొందింపును చేపట్టడానికి నిర్దేశించబడింది.
అంతర-అంశ నమూనాలు
అమరావతి రాజధాని మౌలిక సదుపాయాలు మరియు సాంకేతిక హబ్‌లు
AP Reorganisation Act కింద APCRDA యొక్క పట్టణ ప్రణాళికా విధులను, జాతీయ స్థాయి శాస్త్రీయ సంస్థలతో అనుసంధానిస్తూ ఒక స్వయం-సమృద్ధిగల జ్ఞాన-రాజధాని పర్యావరణ వ్యవస్థను ఇది ఏర్పాటు చేస్తుంది.
సెమికండక్టర్ మిషన్ మరియు హై-టెక్ మానవ మూలధనం
ప్రపంచ ఫాబ్రికేషన్ సరఫరా గొలుసులలో తీవ్రమైన నైపుణ్యం కలిగిన మానవ వనరుల కొరతను తీర్చడానికి, ప్రత్యేక పాఠ్యప్రణాళికను (VLSI, Chip Design) భారతదేశ సెమీకండక్టర్ స్వయంసమృద్ధి లక్ష్యాలతో అనుసంధానిస్తుంది.
APPSC ఒక మల్టీ-స్టేట్‌మెంట్ ప్రశ్నలో AP రాజధాని ప్రాంత అభివృద్ధిని కేంద్ర సాంకేతిక మిషన్లతో (NQM, IndiaAI) అనుసంధానించవచ్చు.
అనుసంధాన PYQలు · 2
అనుసంధాన PYQలు · 2
- 2023APPSC_PRELIMSGS1
Which of the following entries of the Indian Constitution deals with the institutions for scientific or technical education financed by the Government of India, wholly or in part, and declared by Parliament, by law to be institutions of national importance ?
- 2024APPSC_PRELIMSGS1
With regard to the progress of Digital Payments in India, which of the following statement/statements is/are valid? I. Promotion of Digital Payments has been transferred from the Ministry of Electronics and Information Technology (MeitY) to the Department of Financial Services. II. e-RUPI is an institution-based voucher management system instead of being person and purpose specific. III. 'Hello! UPI' is an AI voice-enabled payment feature built by a consortium of private sponsored startups recognised by the NPCI. IV. 'UPI LITE X' addresses challenges of remote areas by enabling offline UPI payments. Select the correct answer using the codes given below:
