Current Affairs

Sign in
ભૂગોળGS3
GS3

અમદાવાદના નેતૃત્વમાં ગુજરાતે હરિયાળા આવરણનો વિસ્તાર કર્યો

Source:timesofindia-indiatimes ↗

આ શા માટે મહત્વનું છે

રાજ્ય સ્તરની વહીવટી પરીક્ષાઓ માટે સુસંગત, ગુજરાતના પર્યાવરણીય આંકડાઓ, શહેરી વનસંવર્ધન સંચાલન અને આબોહવા પરિવર્તન્યુક્ત ઘટાડાના પ્રયાસોને ટ્રેક કરવા માટે મહત્વપૂર્ણ.

સારાંશ

સઘન વનકીકરણ અને શહેરી વનીકરણ કાર્યક્રમો દ્વારા ગુજરાત સમગ્ર રાજ્યમાં ૧,૫૨૬ હેક્ટરમાં હરિયાળા આવરણનો સફળતાપૂર્વક વિસ્તાર કરી રહ્યું છે ત્યારે અમદાવાદ અગ્રેસર તરીકે ઉભરી આવ્યું છે, જે પર્યાવરણીય સ્થિરતા અને આબોહવા પરિવર્તન સામેની સજ્જતામાં યોગદાન આપી રહ્યું છે.

મુખ્ય મુદ્દા

  • અમદાવાદે ગુજરાતના તાજેતરના હરિયાળા આવરણના વિસ્તરણમાં અગ્રેસર રહીને રાજ્યના વનીકરણના લક્ષ્યાંકોમાં નોંધપાત્ર યોગદાન આપ્યું છે.
  • શહેરી અને ગ્રામીણ વનસંવર્ધન પહેલો પર પ્રકાશ પાડતા, ગુજરાતભરના વિવિધ જિલ્લાઓમાં કુલ ૧,૫૨૬ હેક્ટર હરિયાળી આવરણમાં વધારો કરવામાં આવ્યો હતો.
  • આ પહેલનો ઉદ્દેશ્ય આબોહવા પરિવર્તનનો સામનો કરવાનો, શહેરી હીટ આઇલેન્ડની અસરોને ઘટાડવાનો અને જૈવવિવિધતાને પ્રોત્સાહન આપવાનો છે.

મહત્વપૂર્ણ શબ્દો

ગુજરાત વન વિભાગ

વન સંરક્ષણ, વન્યજીવન સંચાલન, વનીકરણ કાર્યક્રમો અને પર્યાવરણીય લક્ષ્યો સાથે સુસંગત રહીને રાજ્યના હરિયાળા આવરણને વિસ્તૃત કરવા માટે જવાબદાર નોડલ રાજ્ય-સ્તરીય એજન્સી.

UPSC context

GPSC પેપર ૩ / પર્યાવરણ અને પરિસ્થિતિવિજ્ઞાન: વનીકરણ, જૈવવિવિધતા જાળવણી અને આબોહવા પરિવર્તન સામેની સ્થિતિસ્થાપકતા (ક્લાઇમેટ રેઝિલિયન્સ) નીતિઓ માટે રાજ્ય સ્તરીય સંસ્થાકીય પદ્ધતિઓની સમજનું પરીક્ષણ કરે છે.

Source
અમદાવાદ અર્બન ડેવલપમેન્ટ ઓથોરિટી

અમદાવાદ મહાનગર ક્ષેત્રમાં સુવ્યવસ્થિત વિકાસ, માળખાકીય સુવિધાઓના વિસ્તરણ અને સૂક્ષ્મ-શહેરી વનત્રીકરણ (જેવા કે મિયાવાકી જંગલો) કરવાનું કામ સોંપાયેલું એક વૈધાનિક નગર આયોજન નિકાય.

UPSC context

GPSC પેપર ૧ / ગુજરાતનો ભૂગોળ અને શહેરી શાસન: અર્બન હીટ આઇલેન્ડ અસરોને ઘટાડવા માટે શહેરી આયોજન સત્તામંડળો અને મ્યુનિસિપાલિટીની વ્યૂહરચનાઓનું જ્ઞાન ચકાસે છે.

Source

સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો

Environment and Ecology

ભારતમાં નેશનલ એફૉરેસ્ટેશન પ્રોગ્રામ (NAP) ના મુખ્ય ઉદ્દેશ્યો અને ઘટકો શું છે?

  • નોડલ મંત્રાલય: પર્યાવરણ, વન અને આબોહવા પરિવર્તન મંત્રાલય દ્વારા નેશનલ અફોરેસ્ટેશન એન્ડ ઇકો-ડેવલપમેન્ટ બોર્ડ મારફત અમલમાં મૂકવામાં આવેલ.
  • સંસ્થાકીય માળખું: গ্রাম স্তરે સંયુક્ત વન વ્યવસ્થાપન સમિતિઓ (JFMCs) અને વન વિભાગ સ્તરે વન વિકાસ એજન્સીઓ (FDAs) દ્વારા વિકેન્દ્રીકૃત વન સંચાલન.
  • મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય: ક્ષીણ થયેલી વનભૂમિને પુનર્જીવિત કરવા, વૃક્ષ આવરણને વિસ્તૃત કરવા અને સાથે સાથે જંગલની સરહદે વસતા સમુદાયોની આજીવિકામાં સુધારો કરવાનો હેતુ છે.

આંતર-વિષય પેટર્ન

  • અર્બન ફોરેસ્ટ્રી અને ૭૪મો સુધારો શાસન

    શહેરી વનીકરણ ૭૪મા બંધારણીય સુધારા અધિનિયમ હેઠળ શહેરી શાસન અને મ્યુનિસિપલ આયોજન સાથે જોડાય છે, જે ઇકોલોજીકલ સ્થિતિસ્થાપકતાને સ્થાનિક સ્વરાજ્યની સંસ્થાઓની જવાબદારીઓ સાથે સાંકળે છે.

ગુજરાતમાં અર્બન હીટ આઈલેન્ડ મિટિગેશન અને વનીકરણ મેટ્રિક્સ (અધિકારીક વૃક્ષારોપણના માપદંડો) અવારનવાર GPSC પ્રિલિમ્સમાં જોડકાં જોડો અથવા વિધાન આધારિત પ્રશ્નો તરીકે પૂછાય છે.

સંલગ્ન PYQ · 2

સંલગ્ન PYQ · 2

  • 2026GPSC_PRELIMSGS1

    The 'Great Indian Bustard (GIB)' (Ghorad) is frequently seen in the news in the context of wildlife conservation efforts in western India. Consider the following statements regarding this species: 1. Currently, the highest surviving wild population of the Great Indian Bustard in India is located in the semi-arid grasslands of Gujarat. 2. It is a long-distance migratory bird that travels from Central Asia to the Indian subcontinent to escape harsh winters. Which of the above statement(s) is/are correct?

  • 2025GPSC_PRELIMSGS1

    In which state was the 'Mahabharata Vatika' featuring 37 plant species mentioned in the 'Mahabharata', set up for plant conservation?