આદિવાસી મહિલાઓ માટે સંકલિત ડેરી વિકાસ યોજના
Source:aninews ↗
આ શા માટે મહત્વનું છે
GPSCના ઉમેદવારો માટે ગુજરાતમાં આદિવાસી સશક્તિકરણ અને મહિલાઓની આર્થિક સ્વાવલંબનને લક્ષ્યમાં રાખતી રાજ્ય સંચાલિત કલ્યાણકારી અને ડેરી વિકાસ પહેલોને સમજવા માટે મહત્વપૂર્ણ.
સારાંશ
ગુજરાતમાં સંકલિત ડેરી વિકાસ યોજના ડેરી ફાર્મિંગ અને પશુપાલન દ્વારા ટકાઉ આજીવિકાની તકો પૂરી પાડીને, ગ્રામીણ આર્થિક વિકાસ અને 'આત્મનિર્ભરતા'ને પ્રોત્સાહન આપીને આદિવાસી મહિલાઓને સફળતાપૂર્વક સશક્ત બનાવી રહી છે.
મુખ્ય મુદ્દા
- એકીકૃત ડેરી વિકાસ યોજના (ઇન્ટિગ્રેટેડ ડેરી ડેવલપમેન્ટ સ્કીમ) ગુજરાતમાં આદિવાસી મહિલાઓને સશક્ત બનાવવા, આત્મનિર્ભરતા અને ગ્રામીણ આર્થિક વિકાસને પ્રોત્સાહન આપવામાં પરિવર્તનકારી ભૂમિકા ભજવી રહી છે.
- ગુજરાતના આદિવાસી વિસ્તારોમાં પશુપાલન અને ડેરી ફાર્મિંગ પૂરક આવક અને મહિલા સશક્તિકરણ માટે અત્યંત મહત્વપૂર્ણ સ્તંભો તરીકે સેવા આપે છે.
- રાજ્યની કલ્યાણકારી પહેલો સીમાંત અને આદિવાસી સમુદાયો માટે નાણાકીય અનુદાન, માળખાકીય વિકાસ અને આજીવિકા વૃદ્ધિ પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે છે.
મહત્વપૂર્ણ શબ્દો
સંકલિત ડેરી વિકાસ યોજના
पशुસंवર્ધન દ્વારા આત્મનિર્ભરતા અને આર્થિક સુરક્ષાને પ્રોત્સાહન આપવા માટે આદિવાસી મહિલાઓને ટકાઉ આજીવિકાની તકો, નાણાકીય સહાય અને દૂધાળાં પશુઓ પૂરાં પાડવા પર કેન્દ્રિત ગુજરાત સરકારની એક યોજના.
UPSC context
GPSC પેપર ૨ / શાસન અને સામાજિક ન્યાય: ગુજરાતમાં સંવેદનશીલ વર્ગો માટેની કલ્યાણકારી યોજનાઓ, મહિલા સશક્તિકરણ અને આદિવાસી વિકાસનું મૂલ્યાંકન કરે છે.
જી-સફલ યોજના
ગુજરાત સરકાર દ્વારા આજીવિકા સર્જન અનુદાન, નાણાકીય સમાવેશન અને સામાજિક સુરક્ષા દ્વારા ૫૦,૦૦૦ વંચિત અંત્યોદય પરિવારને સશક્ત બનાવવા માટે શરૂ કરાયેલ એક પહેલ.
UPSC context
GPSC પેપર ૨ / સરકારી નીતિઓ અને હસ્તક્ષેપો: રાજ્ય સ્તરની ગરીબી નિવારણ અને આજીવિકા વૃદ્ધિ યોજનાઓનું જ્ઞાન ચકાસે છે.
ગુજરાત લાઈવલીહુડ પ્રમોશન કંપની લિમિટેડ
ગુજરાતમાં આજીવિકા મિશન માટેની એક રાજ્ય સરકારી ઉપક્રમ અને અમલીકરણ એજન્સી, જે સંવેદનશીલ સમુદાયોને સ્વ-સહાય જૂથોમાં સંગઠિત કરીને ગરીબી નાબૂદ કરવાનો ધ્યેય ધરાવે છે.
UPSC context
GPSC પેપર 2 / સંસ્થાકીય માળખાં: ગ્રામીણ વિકાસ અમલીકરણ એજન્સીઓ અને મહિલા સ્વ-સહાય જૂથ નેટવર્ક્સ સંબંધિત પ્રશ્નો માટે મહત્વપૂર્ણ.
સંલગ્ન સ્થિર ખ્યાલો
ગુજરાતના સહકારી ડેરી અને શ્વેતક્રાંતિ આંદોલનના મુખ્ય સંસ્થાકીય સ્તંભો કયા છે?
- અમુલ અને આણંદ પેટર્ન: ગુજરાત કોઓપરેટિવ મિલ્ક માર્કેટિંગ ફેડરેશન (GCMMF) અમુલ બ્રાન્ડ નામ હેઠળ ઉત્પાદનોનું માર્કેટિંગ કરે છે, જે ડેરી સહકારી મંડળીઓની આણંદ પેટર્નની અગ્રેસર છે.
- જિલ્લા યુનિયનો: જિલ્લા સહકારી દૂધ ઉત્પાદક સંઘો એ ગ્રામ્ય સ્તરની પ્રાથમિક મંડળીઓ અને રાજ્ય ફેડરેશનો વચ્ચે સેતુરૂપ બનતા મહત્વપૂર્ણ દ્વિતીય સ્તર તરીકે કાર્ય કરે છે.
- GLPC અને NRLM: નેશનલ રૂરલ લાઈવલીહુડ્સ મિશન (NRLM) હેઠળ GLPC જેવી રાજ્ય સ્તરની સંસ્થાઓ ગ્રામીણ મહિલાઓ માટે આજીવિકા અને નાણાકીય સમાવેશનને સક્રિયપણે પ્રોત્સાહન આપે છે.
આંતર-વિષય પેટર્ન
આદિવાસી ડેરી યોજનાઓ + ગુજરાત અંદાજપત્રીય ફાળવણી
ગુજરાતનું વિકેન્દ્રીકૃત સહકારી ડેરી મોડેલ પરનું ધ્યાન ગ્રામીણ કલ્યાણને રાજ્ય સ્તરની મહિલા સશક્તિકરણ સૂચકાંકો અને અનુસૂચિત જનજાતિ (ST) સબ-પ્લાન ફાળવણી સાથે જોડે છે.
GPSC યોજના-વિધાન આધારિત MCQ માટે ત્રિપક્ષીય નાણાકીય સહાય (કેન્દ્ર-રાજ્ય-બેંક-લાભાર્થી) ધરાવતી આદિજાતિ કલ્યાણ યોજનાઓ વારંવાર લક્ષ્ય બનતી હોય છે.
સંલગ્ન PYQ · 2
સંલગ્ન PYQ · 2
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements is/are correct regarding the G-SAFAL scheme?
- 2025GPSC_PRELIMSGS1
Which of the following statements are correct regarding the economy of Gujarat according to the Socio-Economic Review, 2024-2025 of Gujarat? 1. Gujarat has consistently contributed over 8% to India's GST collections, highlighting its economic vitality and strength. 2. During the year 2022-23, Gujarat stood first in handling total cargo among the states of India. 3. According to the results of Annual Survey of Industries (ASI) 2022-23, Gujarat is first in the country in Industrial Production and Fixed Capital.
