Current Affairs

Sign in
राज्यव्यवस्था आणि शासनGS2
GS2

महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषद नामनिर्देशन आणि वैधानिक मंडळ

Source:times-of-india ↗

हे का महत्त्वाचे आहे

महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषदेसारख्या राज्य वैधानिक संस्थांची रचना, नियुक्ती प्रक्रिया आणि कामकाज यासंबंधीचे ज्ञान MPSC च्या राज्यव्यवस्था आणि शासन अभ्यासक्रमासाठी सुसंगत आहे. परिषदेच्या स्थापनेतील विलंब आणि आंतर-प्रणाली वैद्यकीय नोंदणीचे मुद्दे (ॲलोपॅथी विरुद्ध होमिओपॅथी) आरोग्य क्षेत्रातील शासकीय पातळीवरील व्यावहारिक आव्हाने अधोरेखित करतात.

सारांश

महाराष्ट्र राज्य शासनाने महाराष्ट्र मेडिकल कौन्सिल (MMC) वर पाच सदस्यांचे नामनिर्देशन केले आहे, मात्र एका रिक्त राहिलेल्या पदसिद्ध पदामुळे परिषदेची औपचारिक स्थापना अद्याप प्रलंबित आहे. ऑगस्ट २०२२ पासून MMC राज्य प्रशासकांच्या नियंत्रणाखाली कार्यरत आहे. एकदा पूर्णपणे गठित झाल्यानंतर, परिषदेने होमिओपॅथी डॉक्टरांची वैद्यकीय परिषदेकडे नोंदणी करण्यासारख्या वादग्रस्त मुद्द्यांवर तोडगा काढणे अपेक्षित आहे.

मुख्य मुद्दे

  • महाराष्ट्र राज्य शासनाने महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषदेवर (MMC) पाच सदस्यांच्या नामनिर्देशनाची अधिसूचना जारी केली.
  • निवडून आलेल्या मंडळाचा कार्यकाळ संपल्यामुळे, ऑगस्ट २०२२ पासून MMC राज्य सरकारने नियुक्त केलेल्या प्रशासकांच्या नियंत्रणाखाली कार्यरत आहे.
  • एक पदसिद्ध सदस्याचे पद अद्यापही रिक्त आहे, ज्यामुळे सध्या परिषदेची औपचारिक स्थापना रखडली आहे.
  • एकदा स्थापन झाल्यानंतर, परिषदेसमोरील एक प्रमुख धोरणात्मक मुद्दा म्हणजे MMC कडे होमिओपॅथी डॉक्टरांच्या नोंदणीचा प्रश्न हाताळणे हा असेल, ज्याला ॲलोपॅथीच्या वैद्यकीय व्यावसायिकांकडून विरोध केला जाण्याची शक्यता आहे.

महत्त्वाच्या संज्ञा

महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषद (MMC)

महाराष्ट्रातील एक राज्यस्तरीय वैधानिक संस्था जी वैद्यकीय व्यावसायिकांची नोंदणी करण्यासाठी, व्यावसायिक नैतिक संहिता विहित करण्यासाठी आणि आधुनिक वैज्ञानिक वैद्यकशास्त्राच्या सरावाचे नियमन करण्यासाठी जबाबदार आहे.

UPSC context

सामान्य अध्ययन पेपर २ (वैधानिक संस्था) आणि सामान्य अध्ययन पेपर ३ (मानव संसाधन विकास - आरोग्य).

Source
महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषद अधिनियम, 1965

महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषदेची रचना, अधिकार, कार्ये आणि नोंदणी/शिस्तविषयक यंत्रणेसाठी कायदेशीर चौकट प्रदान करणारा राज्य कायदा.

UPSC context

GS पेपर २ (राज्य कायदे आणि शासन) आणि GS पेपर ३ (महाराष्ट्रातील आरोग्य प्रशासन).

Source
पदसिद्ध सदस्य

इतर एखादे अधिकृत सरकारी पद धारण केल्यामुळे एखाद्या कायदेमंडळात किंवा नियामक संस्थेत आपोआप समाविष्ट होणारा सदस्य.

UPSC context

सामान्य अध्ययन पेपर २ (लोकप्रशासन आणि नियामक संस्थांची रचना).

Source
राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग (NMC)

NMC कायदा, 2019 अंतर्गत भारतीय वैद्यकीय परिषदेची (MCI) जागा घेणारी, भारतातील वैद्यकीय शिक्षण आणि व्यावसायिकांचे नियमन करणारी सर्वोच्च राष्ट्रीय नियामक संस्था.

UPSC context

GS पेपर २ (राष्ट्रीय वैधानिक संस्था) आणि GS पेपर ३ (आरोग्य आणि शिक्षण).

Source
वैधानिक संस्था

विशिष्ट क्षेत्रांचे आणि कायद्यांचे पर्यवेक्षण, नियमन किंवा प्रशासन करण्यासाठी कायदेविषयक अधिनियमांतर्गत स्थापन केलेली एक औपचारिक घटनेतर संस्था.

UPSC context

GS पेपर २ (राज्यव्यवस्था आणि शासन - वैधानिक आणि नियामक संस्था).

Source

पूर्वपरीक्षा सापळा

महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषद ही सर्व वैद्यकीय पद्धतींचे नियमन करण्यासाठी राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग अधिनियमांतर्गत स्थापन करण्यात आलेली एक घटनात्मक संस्था आहे.

MMC ही राज्य-विशिष्ट 1965 च्या कायद्यांतर्गत एक वैधानिक संस्था आहे, जी केवळ आधुनिक वैज्ञानिक वैद्यकशास्त्राचे (ॲलोपॅथी) नियमन करते, होमिओपॅथ किंवा AYUSH व्यावसायिकांचे नाही.

संबंधित स्थिर संकल्पना

State Governance & Statutory Bodies

महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषदेचा (MMC) वैधानिक आधार आणि कार्यकक्षा काय आहे?

  • वैधानिक उगम: आधुनिक वैज्ञानिक वैद्यकशास्त्राचे नियमन करण्यासाठी महाराष्ट्र वैद्यकीय परिषद अधिनियम, १९६५ अंतर्गत स्थापित.
  • प्रमुख कार्ये: ॲलोपॅथिक डॉक्टरांची नोंदणी करणे, राज्य वैद्यकीय नोंदणीवही राखणे आणि नैतिक आचारसंहितेची अंमलबजावणी करण्यासाठी जबाबदार.
  • घटक मिश्रण: यामध्ये राज्य-नामनिर्देशित, निर्वाचित आणि पदसिद्ध सदस्यांच्या (जसे की आरोग्य सेवा संचालक) मिश्रणाचा समावेश आहे.
Public Health Administration

'क्रॉस-पॅथी' म्हणजे काय आणि महाराष्ट्रात तिची कायदेशीर स्थिती काय आहे?

  • संकल्पना: AYUSH किंवा होमिओपॅथीसारख्या पर्यायी वैद्यकीय पद्धतींमध्ये प्रशिक्षित असलेल्या वैद्यकीय व्यावसायिकांद्वारे आधुनिक वैद्यकशास्त्र (ॲलोपॅथी) लिहून देण्याची प्रथा.
  • राज्याची भूमिका: महाराष्ट्राने यापूर्वी काही औषधशास्त्र-प्रशिक्षित होमिओपॅथी डॉक्टरांना आधुनिक वैद्यकशास्त्राचा सराव करण्याची परवानगी दिली होती, ज्यामुळे तीव्र कायदेशीर आव्हाने निर्माण झाली होती.
  • नियामक संघर्ष: सार्वजनिक सुरक्षा आणि प्रमाणित क्रॉस-ट्रेनिंगच्या अभावाबाबत चिंता व्यक्त करत, ॲलोपॅथिक संघटना मिक्सोपॅथीला तीव्र विरोध दर्शवत आहेत.

आंतर-विषय नमुने

  • राज्य परिषदा विरुद्ध NMC अधिकारक्षेत्र

    राज्य-विशिष्ट वैद्यकीय अधिनियम (MMC अधिनियम, 1965) हे राष्ट्रीय वैद्यकीय आयोग (NMC) अधिनियम, 2019 सारख्या केंद्रीय नियमांशी कसे सुसंगत ठरतात किंवा त्यांच्याशी कसा संघर्ष निर्माण करतात, याचे विश्लेषण करते.

  • ग्रामीण डॉक्टरांची टंचाई आणि आयुष

    'क्रॉस-पॅथी' संबंधीच्या राज्य धोरणाचा संबंध महाराष्ट्रातील ग्रामीण आरोग्य क्षेत्रातील तूट आणि प्राथमिक आरोग्य केंद्रांमध्ये पर्यायी वैद्यकीय व्यावसायिकांना नियुक्त करण्याच्या प्रयत्नांशी जोडते.

MMC च्या वैधानिक तरतुदी (1965 चा कायदा) आणि 'क्रॉस-पॅथी' वादावर MPSC GS-2 / GS-3 मध्ये प्रश्न विचारले जाण्याची दाट शक्यता आहे.

संबंधित PYQ · 1

संबंधित PYQ · 1

  • 2021MPSC_PRELIMSGS1

    Maharashtra Legislative Council completed its 50 years of existence in ______.